Nieuwsbrief 4e Kwartaal 2014

 

Deze nieuwsbrief is alweer de laatste van dit jaar. En ook al is het jaar nog niet helemaal om we kunnen nu al spreken van een succesvol jaar, waarin we veel binnen- en buitenlandse gasten mochten ontvangen. Het was ook nog eens een bijzonder jaar, waarin het 70 jaar geleden was dat de Slag om de Schelde plaatsvond. Het Bevrijdingsmuseum had van de provincie Zeeland opdracht gekregen om het provinciale programma rond de herdenkingen van de 'Slag om de Schelde' te coördineren en uit te voeren. Tienduizenden mensen waren getuige van dit indrukwekkende programma op 25 oktober en 1 november j.l.

Het Bevrijdingsmuseum werkte ook mee aan de Tweede Wereldoorlog in 100 voorwerpen in de Kunsthal in Rotterdam. Deze expositie, die op 4 februari jl. werd geopend door Zijne Majesteit de Koning, was een samenwerkingsproject van 25 Nederlandse oorlogsmusea, het Nationaal Comité 4 en 5 mei en de Stichting Musea en Herinneringscentra. Het Bevrijdingsmuseum Zeeland leverde drie voorwerpen uit onze collectie, hierdoor kreeg de Slag om de Schelde wederom meer landelijke bekendheid. 

vfonds logo

Een hoogtepunt afgelopen jaar was toch wel 5 mei, toen ter overstaan van notaris mr. Johannes Willem Gmelich Meijling van de Zeeuwse alliantie notarissen te Goes de gronden om te komen tot realisatie van Bevrijdingspark Zeeland voor het symbolische bedrag van 1 euro werden overgedragen aan de Stichting. Ook besloot het vfonds om 1,5 miljoen euro subsidie beschikbaar te stellen voor de realisatie van dit unieke project. 

Afgelopen jaar zijn er veel werkzaamheden uitgevoerd aan het park. Zo ligt de (hoofd-)infrastructuur er grotendeels in. Deze werkzaamheden waren niet mogelijk geweest zonder de hulp van de 105 Geniecompagnie Waterbouw van het 101 Geniebataljon van de Koninklijke landmacht die ons ondersteunden met deze werkzaamheden. Van 15 tot 18 december werd de laatste klus voor dit jaar uitgevoerd; de berging van twee originele Tobruk bunkers! Meer hierover verderop in de nieuwsbrief. 

Dit waren een aantal hoogtepunten van het afgelopen jaar. Deze waren niet mogelijk geweest zonder de enthousiaste en positieve inzet van al onze vrijwilligers! 

Voor nu wensen wij u prettige feestdagen toe en een gezond 2015. 

nieuwsbrief-1   nieuwsbrief-4    nieuwsbrief-3

Tienduizenden mensen herdenken Slag om de Schelde

Terugblik | zaterdag 25 oktober 
Op zaterdag 25 oktober vond de eerste van twee Bevrijdingstochten plaats, waarmee Zeeland de Slag om de Schelde herdacht. Langs de route stonden tienduizenden mensen die de 125 historische militaire voertuigen toezwaaiden. De herdenkings- en bevrijdingritten vertrokken vanaf de Canadese oorlogsbegraafplaats in Adegem (België), vanuit Nieuwdorp en vanuit Colijnsplaat. Onderdeel van de Bevrijdingstocht waren verschillende herdenkingsbijeenkomsten in de provincie en in de gemeenten van de Brabantse Wal. Eén daarvan was de herdenking op de Sloedam. Daar kwamen in de ochtend zo'n 600 mensen, van jong (schoolkinderen) tot oud (veteranen), samen om bij de monumenten kransen te leggen. Sprekers waren onder meer de Commissaris van de Koning in Zeeland, Han Polman en de burgemeester van Middelburg, Harald Bergmann. De Sloedam was traditiegetrouw ook opgenomen in de Mallardmars. Deze wandeltocht wordt jaarlijks door het Bevrijdingsmuseum georganiseerd. Zowel jong als oud, onervaren, ervaren en zeer ervaren lopers kunnen op deze dag ondervinden dat Zeeland meer heeft dan strand alleen. De jongere deelnemers (<12 jaar) werden met historische voertuigen naar de Sloedam gebracht waar zij de herdenking bijwoonden. Ons doel is om de deelnemers de achtergrond van deze tocht te laten ervaren. Daarom werden er op de routekaarten punten aangegeven die herinneren aan de oorlogsjaren en de Slag om de Schelde. 

De drie detachementen van de Bevrijdingstocht kwamen aan het begin van de middag samen in 's-Gravenpolder en vertrokken van daaruit naar de Oorlogsbegraafplaatsen aan de Ruytershovenweg in Bergen op Zoom. Deze tochten passeerden in Zeeland de plaatsen: Eede, Aardenburg, Oostburg, Waterlandkerkje, IJzendijke (rondweg), Philippine, Hoek, Terneuzen (Sluizencomplex), Heinkenszand, 's-Heerenhoek, Nisse, 's-Gravenpolder, Kapelle, Yerseke, Kruiningen, Krabbendijke en Rilland. 

De colonnes werden bij de doortochten op enkele plaatsen muzikaal begeleid door Interscaldis Pipes and Drums en de The Band of Liberation, verder werden er bij verschillende monumenten een krans gelegd. Onderweg naar Bergen op Zoom werden Woensdrecht en Hoogerheide aangedaan. Na de herdenking op de Canadese Militaire Begraafplaats werd in het centrum van Bergen op Zoom de eerste herdenkings- en bevrijdingstocht afgesloten met een groot defilé waarbij ook de Stichting Historische Vlucht van de Koninklijke luchtmacht acte de présance gaf. 

nieuwsbrief-5   nieuwsbrief-6   nieuwsbrief-7

Terugblik | vrijdag 31 oktober   
 nieuwsbrief-8 De Koninklijke Militaire Kapel 'Johan Willem Friso' gaf op vrijdag 31 oktober een optreden in de Stadsschouwburg van Middelburg. Het concert, dat ook in het teken stond van de vieringen rond 200 jaar Koninklijke landmacht, was de start van de provinciale Herdenking 70 jaar Slag om de Schelde op 1 november 2014. Het concert dat om 20.00 uur begon, bevatte een breed en toegankelijk repertoire: van filmmuziek uit Independance Day, Brothers in Arms tot Music van John Miles; van Ramses Shaffy tot Stephen Melillo. De theatervoorstelling is opgebouwd rond zes audiovisuele portretten van ‘de mens achter de militair’.  

Terugblik | zaterdag 1 november
Op zaterdag 1 november 2014 vond de tweede Bevrijdingstocht plaats. In de ochtend vertrok er een detachement uit Retranchement, dat via Breskens en Baarland naar Vlissingen ging. Ook vertrok er in Westkapelle een tocht die via een aantal Walcherse dorpen eveneens arriveerde in Vlissingen.

Vanuit Zeeuws Vlaanderen werd de volgende route gereden: Retranchement, Sluis, Nieuwvliet, Groede, Breskens, Hoofdplaat, Biervliet (Landingsmonument Scheldedijk), Ovezande, Oudelande, Baarland (Landingsmonument Zeedijk), Kwadendamme, Nisse, Heinkenszand, Lewedorp, Herdenkingsmonument Sloedam (Arnemuiden) en Vlissingen. Op Walcheren liep de route langs Westkapelle, Zoutelande, Meliskerke, Aagtekerke, Domburg, Oostkapelle, Vrouwenpolder, Serooskerke, Grijpskerke, Meliskerke, Biggekerke, Koudekerke en Vlissingen. Daarna vertrokken beide colonnes richting Middelburg voor de afsluiting. De colonnes werden bij de doortochten op enkele plaatsen muzikaal begeleid door Interscaldis Pipes and Drums en de The Band of Liberation. Verder werden er bij verschillende monumenten een krans gelegd.  

Om 10.30 uur vond er bij het Landingsmonument Erica in Wesktapelle een herdenking plaats. Ook op Zuid-Beveland werd er herdacht, zo werd om 11.30 uur de landing van de Schotten op de kust van Baarland herdacht. Een originele Buffalo uit de collectie van het Bevrijdingsmuseum was speciaal geplaatst op de dijk waar deze 70 jaar geleden aan wal kwam. In Vlissingen werd om 13.00 uur de Vredesboulevard geopend. Het ging, net als in Westkapelle, gepaard met een amfibische landing door eenheden van het Korps Commando Troepen van de Koninklijke landmacht i.s.m. de Stichting Keep Them Landing (authentieke landingsboten). Na de landing presenteerde de Ridder Militaire WillemsOrde kapitein Marco Kroon het stripboek ‘Vechten voor vrede’ aan de commandant van de Koninklijke Landmacht, luitenant-generaal Mart de Kruif, de Commissaris van de Koning in de Provincie Zeeland, Han Polman en de directeur van de basisschool de Lichtstraal uit Westkapelle. 

Na de herdenking in Vlissingen vertrokken de genodigden onder begeleiding naar het Damplein in Middelburg, waar om 14.45 uur de capitulatie van de Duitse eenheden werd herdacht. Na de herdenking op het Damplein verplaatsten de activiteiten zich naar de Markt in Middelburg waar de afsluiting van de herdenkingsweek plaatsvond door middel van een doortocht met historische legervoertuigen.  

nieuwsbrief-9   nieuwsbrief-9   nieuwsbrief-9   nieuwsbrief-9       

 

 Terugblik | samenwerking met Canada  
nieuwsbrief-13  Bij de herdenking in Bergen op Zoom op maandag 27 oktober waren onder meer Prins Maurits en andere hoogwaardigheidsbekleders zoals minister Jeroen Dijsselbloem en Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg aanwezig. Hier werden vanuit de provincies Zeeland en Noord-Brabant en vanuit Canada handtekeningen gezet onder een intentieovereenkomst om op structurele basis aandacht te gaan besteden aan de Slag om de Schelde. Het Bevrijdingsmuseum zal de gehele geschiedenis vertellen van de Provincie Zeeland  en het Westelijke deel van de Provincie Noord-Brabant in het nieuwe paviljoen wat zal worden gebouwd in het Bevrijdingspark.  

 

Berging Tobruk bunkers te Goes   

In een weiland/boomgaard naast de Albertinahoeve aan de Pykesweg in Kloetinge hebben de Duitsers tijdens de Tweede Wereldoorlog een bunker gebouwd. Rondom deze bunker stonden een aantal kleinere Tobruk bunkers. Tobruks zijn gewapend betonnen mitraillieurnesten. Van de opstelling is weining bekend. Duitse documenten over dit steunpunt zijn niet beschikbaar. De inlichtingengroep Albrecht van het verzet noemt het complex niet in haar verslagen die in 1944 zijn opgesteld. Mede hierdoor is de precieze functie van dit bunkercomplex niet bekend. We weten dat Goes in 1943 een regimentshoofdkwartier had, mogelijk dat deze is verhuisd of dat dit complex hiervoor een uitwijklocatie was. Omdat getuigen spreken van een zendmast zou het complex ook een communicatie functie gehad kunnen hebben. Het blijft echter gissen. De aanwezigheid van Tobruks rondom het gebouw geeft wel aan dat het belangrijk was. 

Het gebied waar de bunkers stonden is in de loop der jaren flink veranderd. De weg is verlegd en er is in het gebied behoorlijk wat grond opgevoerd. De bunkers bleven ondanks deze aanpassingen altijd in het landschap aanwezig. Halverwege de jaren 70 van de vorige eeuw zijn de bunkers uiteindelijk toch uit het zicht verdwenen. De landbouwer die het gebied gebruikte besloot de bunkers te laten verdwijnen om zo het gebied als landbouwgrond te kunnen gebruiken. Omdat slopen van de massieve kolossen een kostbaar en moeizaam karwei zou worden, werd besloten om de bunkers te ondergraven en ze vervolgens in een ernaast gegraven diepe kuil te duwen. Zo’n 45 jaar later proberen we een aantal van deze bunkers te traceren en vrij te graven. Het is de bedoeling om deze bunkertjes een plaats in het bevrijdingspark te geven. De grote centrale bunker is met zijn geschatte gewicht van meer dan 100 ton niet te verplaatsen, we richten ons dan ook alleen op de tobruks.

Van maandag 15 december tot woensdag 17 december heeft de 105 geniecompagnie waterbouw van het 101 geniebataljon van de Koninklijke landmacht met ondersteuning van het Bevrijdingsmuseum twee Tobruk Bunkers geborgen. Deze verdedigingswerken zullen een permanente plaats in Bevrijdingspark Zeeland krijgen waar ze woensdag 17 december aan het eind van de middag arriveerden.